Meslek Rehberi: Meslekler, meslekler rehberi

Meslek Standartları
Daha önce Meslek Rehberi‘nde Mesleki Yeterlilikler konusundan bahsedilmişti. Bu yazıda Mesleki Yeterlilik içinde önemli bir kavram olan Meslek Standartları, bunların önemi ve Meslek Standartlarının belirlenmesi ele lınacaktır.

Meslek Standartları Neden Önemli?
AB İstihdam Kuralları gereğince artık Sertifikası olmayana bundan sonra iş yok. AB’ye uyum hız kazandıkça mesleki yeterlilik, yetkinlik, mesleki standart ve ara kademe kalifikasyonu çalışma yaşamının öne çıkan temel kavramları olacak. Aslında kamu bir süredir çalışma hayatının altyapısını AB’ye uyumlu hale getirmek için ilk adımları attı. İŞKUR tarafından başlatılan ve AB’nin desteklediği projede yerli ve yabancı çok sayıda uzman görev yapıyor. Bu proje kapsamında yürütülen en önemli iki başlık; mesleklerin standarda kavuşturulması ve Türkiye’nin istihdam haritasının çıkarılması. Bu çalışmalar tamamlandıktan sonra daha hızlı bir süreç başlayacak. İŞKUR tarafından yürütülen projenin danışmanlarından biri olan Adecco Türkiye CEO’su Pembe Candaner, bugüne kadar herkesin istediği işi yaptığını ancak artık sertifikası olmayanın çalışamayacağını söylüyor. “Boyacılık yapmak isteyen ya da halen boyacılık yapan biri bu konuda eğitim alarak sertifika sahibi olacak. Ardından gidip konu ile ilgili odaya başvuruda bulunacak. Ardından da o işi yapmaya başlayacak” diyen Candaner, böylece o hizmeti satın alan kişinin gerektiğinde şikayette bulunacağı bir sistemin kurulacağını belirtiyor.

Meslek Standartlarının Hazırlanması
Mesleki Yeterlilik Kanunu kapsamında Meslek Standartları oluşturulmaya başlandı. Daha önce İşkur bünyesinde oluşturulmaya başlanan meslek tanımları artık Mesleki Yeterlilik Kurumu ile standarda kavuşacak.

Mesleklerin belirlenmesi
Aşağıda Mesleki Yeterlilik Kanunu’nda yer alan ve Mesleki Yeterlilik Kurumu görev alanında bulunan meslek standartları oluşturmayla ilgili maddeler yer almaktadır.

MADDE 4 (1) Standardı hazırlanacak meslekler, iş piyasasının ve eğitim kurumlarının öncelikli ihtiyaçları ve sektör komitelerinin önerileri dikkate alınarak Yönetim Kurulunca belirlenir.

Meslek standardının şekli ve içeriği

MADDE 5 (1) Meslek standartlarının şekli ve içeriği; uluslararası uygulamalar örnek alınıp, sektör komitelerinden de görüş alınarak Yönetim Kurulunca hazırlanacak olan “Meslek Standardı Formatı” na uygun olmak zorundadır. Meslek Standardı Formatı uluslararası uygulamalardaki değişiklikler dikkate alınarak hazırlama usulüne göre güncellenir.

(2) Standardı belirlenecek mesleğe ilişkin yeterlilik düzeyleri, Avrupa Birliği tarafından benimsenen yeterlilik seviyelerine ve Avrupa Yeterlilik Çerçevesine uygun olmak zorundadır.

Meslek Standardı Hazırlamada Temel ölçütler

MADDE 6 (1) Meslek standartlarının hazırlanmasında, sektör komitelerinde incelenmesinde, Yönetim Kurulu tarafından ulusal meslek standardı olarak onaylanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıdaki ölçütler dikkate alınır. Meslek standardı;

a) İş analizine dayanır.
b) Hazırlama sürecine, ilgili sosyal tarafların etkili olarak katılması, görüş ve katkısının alınması esastır.
c) O mesleğin yeterlilik düzeyleri itibarıyla kişinin yürütmesi gereken asgari görevleri, sahip olması gereken bilgi, beceri ve davranışları açıkça ifade eder ve meslekî açıdan sahip olunmaması gereken hususları da içerir.
ç) Meslekî yeterlilik seviyelerini yansıtır ve bu seviyeler uluslararası yeterlilik seviyelerine uygun olarak belirlenir.
d) Meslekî alanla ilgili sağlık, güvenlik ve çevre koruma konularındaki mevzuat ile idari ve teknik gereklilikleri içerir.
e) İşverenler, çalışanlar, stajyerler ve öğrencilerin kolaylıkla anlayabileceği açıklıkta yazılır.
f) Meslek standardının ne şekilde geliştirileceği ve güncelleneceği konusunda bilgi ve önerileri de kapsar.
g) Bireyin hayat boyu öğrenme ilkesine uygun olarak kendini geliştirmesini ve meslekte ilerlemesini teşvik eder ve meslekte ilerleme imkânlarını belirten bilgileri içerir.
ğ) Açık ya da gizli ayırımcılık unsurları içermez.

Meslek Standartlarıyla Ara Meslekler Önem Kazanacak
Bu sistemin altyapısının oluşturulması için çok sayıda yeni eğitim kurumunun açılması gerekiyor. Özellikle ara kademe meslekler için eğitim programlarını üniversiteler, sivil toplum kuruluşları, özel sektör yürütecek.
Uzmanlar, bu sistemin üniversiteye olan ilgiyi azaltacağını düşünüyor. “Türkiye’de her iş için üniversite mezunu aranıyor. Aileler de çocuklarının üniversitede okumasını istiyor. Sertifika programlarının yaygınlaşması ile üniversiteye olan ilgi azalacak. Hem gençlerin hem de ailelerin bu konuda daha bilinçli davranması gerekiyor” uyarısını yapan Candaner, bu durumunda ancak kişilerin mesleklerine saygı duymayı öğrenmesi ile mümkün olabileceğini düşünüyor. PricewaterhouseCoopers İK Direktörü Murat Demiroğlu ise bu dönemde sivil toplum kuruluşlarının ve meslek örgütlerinin önemi ve sayısının artacağını söylüyor.

Yeni işler, yeni meslekler…
Bu süreçte sistem değişikliğinin yanı sıra yeni meslekler ortaya çıkacak ve var olan bazı mesleklere daha fazla ihtiyaç duyulacak. Özellikle uyum sürecinde simultane tercüman, proje yazılımı uzmanı, AB hukukunu bilen avukatlara olan ihtiyaç artacak. Sivil toplum kuruluşlarında çalışacak deneyimli ve uzman elemanlar tercih edilecek. Toplam rakamın ise yaklaşık 35 bin kişi olması öngörülüyor. Ancak bu 35 bin kişinin işe girmesi anlamına gelmiyor; hala bir işyerinde çalışanların yarı zamanlı olarak bu projelerde görev alması ya da yetkinliklerini artırarak farklı alanlara yönelmesi bekleniyor. AB’ye hazırlanan şirketler ise ticaret uzmanı ve danışmanlara daha çok ihtiyaç duyacak. Diğer yandan rehberlik, tercümanlık, araba kiralama, online sekreterlik hizmetleri konularında eleman ihtiyacı doğacak.

Kaynakça:

Mesleki Yeterlilik Kurumu resmi sitesi www.myk.gov.tr
Meslek Standartları
Mesleki Yeterlilik Kanun, Yönetmelik ve diğer Mevzuat